Σε μια περίοδο που τα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα, είναι πολλά και σοβαρά, η συζήτηση για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2028-2034 αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, με την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας να επιχειρεί να θέσει στο επίκεντρο την ανάγκη ουσιαστικής ενίσχυσης του ρόλου των Περιφερειών.
Κατά την διάρκεια της χθεσινής συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου στον Πύργο, εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία η πρόταση που παρουσίασε ο Αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης, Ανδρέας Φίλιας, η οποία φιλοδοξεί να αποτελέσει βάση διαλόγου σε εθνικό επίπεδο για την επόμενη προγραμματική περίοδο.
Ένα απαιτητικό περιβάλλον για την αγροτική πολιτική
Η νέα ΚΑΠ σχεδιάζεται σε ένα σύνθετο διεθνές και ευρωπαϊκό περιβάλλον, όπου η κλιματική αλλαγή, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και η αύξηση του κόστους παραγωγής πιέζουν ασφυκτικά το αγροτικό εισόδημα. Στο πλαίσιο αυτό, η αγροτική πολιτική αναδεικνύεται σε βασικό εργαλείο για την οικονομική ανάπτυξη, την επισιτιστική επάρκεια και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής στην περιφέρεια.
Ιδιαίτερα για την Ελλάδα, ο πρωτογενής τομέας δεν αποτελεί μόνο οικονομική δραστηριότητα, αλλά συνδέεται άμεσα με τη δημογραφική αντοχή της υπαίθρου, την προστασία του περιβάλλοντος και τη στήριξη μειονεκτικών περιοχών, ενώ λειτουργεί συμπληρωματικά με κλάδους όπως ο τουρισμός και η μεταποίηση.
Το «έλλειμμα» της περιφερειακής συμμετοχής
Κεντρικό σημείο της εισήγησης αποτέλεσε η διαχρονική αδυναμία ουσιαστικής συμμετοχής των Περιφερειών στον σχεδιασμό της αγροτικής πολιτικής. Όπως επισημάνθηκε, το ισχύον μοντέλο παραμένει έντονα συγκεντρωτικό, με τις Περιφέρειες να περιορίζονται κυρίως σε ρόλο εκτελεστικό.
Η πραγματικότητα αυτή δημιουργεί, σύμφωνα με την ΠΔΕ, κενά τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων, καθώς οι πολιτικές δεν προσαρμόζονται επαρκώς στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε περιοχής.
Είναι ενδεικτικό ότι, παρά τον προϋπολογισμό του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ 2023-2027, που φτάνει τα 13,5 δισ. ευρώ, η περιφερειακή εξειδίκευση παραμένει περιορισμένη, σε αντίθεση με άλλα εργαλεία όπως τα προγράμματα του ΕΣΠΑ, όπου οι Περιφέρειες έχουν πιο ενεργό ρόλο.
Διαβούλευση με τους τοπικούς φορείς
Η πρόταση της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας δεν προέκυψε αποσπασματικά. Αντίθετα, βασίστηκε σε μια οργανωμένη διαδικασία διαβούλευσης που περιλάμβανε θεματικές συναντήσεις σε Αχαΐα, Αιτωλοακαρνανία και Ηλεία, με τη συμμετοχή φορέων, πανεπιστημίων, συνεταιρισμών και εκπροσώπων του αγροτικού κόσμου.
Από τη διαδικασία αυτή αναδείχθηκαν κρίσιμα ζητήματα, όπως, η περιορισμένη ενημέρωση για τις εξελίξεις της ΚΑΠ, η αδύναμη σύνδεση με άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία καθώς και η άνιση πρόσβαση των παραγωγών σε πόρους και ευκαιρίες
Παράλληλα, επισημάνθηκε η ανάγκη καλύτερου συντονισμού των πολιτικών και μεγαλύτερης ευελιξίας στην εφαρμογή των μέτρων.
Οι τέσσερις άξονες της πρότασης
Η ΠΔΕ προτείνει ένα πιο αποκεντρωμένο μοντέλο αγροτικής πολιτικής, με τέσσερις βασικούς άξονες:
- Ενεργή συμμετοχή των Περιφερειών στη συνδιαμόρφωση των παρεμβάσεων της νέας ΚΑΠ,
- Ενίσχυση της περιφερειακής εξειδίκευσης των μέτρων και των πολιτικών παρεμβάσεων,
- Καλύτερη διασύνδεση της αγροτικής πολιτικής με άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία περιφερειακής ανάπτυξης,
- Διερεύνηση της δυνατότητας δημιουργίας Περιφερειακών Προγραμμάτων Αγροτικής Ανάπτυξης, κατά αντιστοιχία με τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα του ΕΣΠΑ.
Η κατεύθυνση αυτή επιδιώκει να αξιοποιήσει την εμπειρία που έχουν αποκτήσει οι Περιφέρειες από τη διαχείριση σύνθετων αναπτυξιακών προγραμμάτων, ενισχύοντας παράλληλα τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.
Πολιτικές προεκτάσεις και αντιδράσεις
Ο Περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας, Νεκτάριος Φαρμάκης, χαρακτήρισε την πρωτοβουλία ως ένα πρώτο, ουσιαστικό βήμα για την ενεργό συμμετοχή των Περιφερειών στη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων, τονίζοντας ότι στόχος είναι να πάψουν να λειτουργούν ως «τροχονόμοι» και να καταστούν συνδιαμορφωτές πολιτικής.
Την ίδια στιγμή, από την πλευρά της αντιπολίτευσης διατυπώθηκαν επιφυλάξεις και κριτικές. Έγινε αναφορά στην έλλειψη εμπιστοσύνης του αγροτικού κόσμου, ιδιαίτερα μετά τις εξελίξεις γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και στην ανάγκη πολιτικής βούλησης σε κεντρικό επίπεδο ώστε οι προτάσεις των Περιφερειών να αποκτήσουν ουσιαστικό αντίκτυπο.
Δεν έλειψαν και οι πιο έντονες διαφωνίες, με την επισήμανση ότι η ίδια η ΚΑΠ, ως ευρωπαϊκή πολιτική, δεν έχει καταφέρει να επιλύσει δομικά προβλήματα του αγροτικού τομέα.
