Έντονη ανησυχία επικρατεί στους φορείς υποβολής δηλώσεων ΟΣΔΕ, καθώς εκτός από τη σημαντική καθυστέρηση στην έναρξη της διαδικασίας για το 2026, οι πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές δημιουργούν ένα νέο πλαίσιο ευθυνών που σύμφωνα με τους ανθρώπους της αγοράς, καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την ανάληψη της ευθύνης για την υποβολή αιτήσεων.
Ο υπεύθυνος του ΚΕΑ Πύργου, Άλκης Κωνσταντόπουλος, περιγράφει μια πρωτοφανή κατάσταση αβεβαιότητας, σημειώνοντας ότι μέχρι σήμερα δεν έχει ανοίξει η εφαρμογή του ΟΣΔΕ, ενώ ταυτόχρονα έχει ψηφιστεί τροπολογία που μεταβάλλει ουσιαστικά το καθεστώς ευθύνης των φορέων που υποβάλλουν δηλώσεις.
«Δεν υπάρχει περίπτωση να κάνουμε ΟΣΔΕ με αυτές τις συνθήκες»
Όπως επισημαίνει ο κ. Κωνσταντόπουλος, η νέα νομοθεσία προβλέπει αυξημένες ευθύνες για όσους συντάσσουν και υποβάλλουν δηλώσεις ΟΣΔΕ, με αποτέλεσμα ακόμη και ένα λάθος στοιχείο που έχει δηλώσει ο παραγωγός να μπορεί να επιφέρει σοβαρές οικονομικές κυρώσεις στον φορέα ή στον υπεύθυνο που υπέβαλε την αίτηση.
Σύμφωνα με όσα αναφέρει, τα προβλεπόμενα πρόστιμα κυμαίνονται από 5.000 έως και 20.000 ευρώ, αφού ο νόμος είναι ξεκάθαρος και κάνει λόγο για συνυπευθυνότητα.
«Δεν τολμάς να ανοίξεις ΟΣΔΕ», τονίζει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι το νέο πλαίσιο μεταφέρει δυσανάλογο βάρος ευθύνης στους φορείς υποβολής, ακόμη και όταν τα στοιχεία έχουν δοθεί από τον ίδιο τον παραγωγό.
Σύγκρουση συμφερόντων ακόμη και για συγγενείς
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούν, σύμφωνα με τον υπεύθυνο του ΚΕΑ Πύργου, και οι διατάξεις περί σύγκρουσης συμφερόντων.
Όπως αναφέρει, με βάση τις νέες προβλέψεις δεν θα μπορεί κάποιος να υποβάλει δήλωση για πρόσωπα όταν υφίσταται συγγένεια ή οικονομική σχέση.
«Δεν μπορώ να κάνω τη δήλωση του αδερφού μου», σημειώνει, εκφράζοντας απορία για το πώς προέκυψαν οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις και ζητώντας να υπάρξουν άμεσα διευκρινίσεις μέσω εφαρμοστικών εγκυκλίων.
Όπως υπογραμμίζει, χωρίς σαφή καθορισμό των ορίων ευθύνης και των πραγματικών υποχρεώσεων των ΚΥΔ, είναι εξαιρετικά δύσκολο να αναλάβει κάποιος τη διαδικασία σύνταξης αιτήσεων.
Εκκρεμούν ακόμη διορθώσεις στις πληρωμές
Παράλληλα, ο κ. Κωνσταντόπουλος υπενθυμίζει ότι παραμένουν ανοιχτά ζητήματα από τις προηγούμενες πληρωμές των ενισχύσεων, καθώς μετά την τελευταία καταβολή παρουσιάστηκαν αρκετά προβλήματα τα οποία απαιτούν διορθώσεις.
Όπως αναφέρει, αναμένεται να ανοίξει το σύστημα ώστε να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες διορθώσεις και να πληρωθούν οι παραγωγοί που εξακολουθούν να εκκρεμούν αλλά αυτό δεν έχει καταστεί σαφές πότε θα γίνει.
Το ΜΙΔΑ φέρνει νέες διασταυρώσεις
Στο μεταξύ, σημαντικές αλλαγές φέρνει και η δημιουργία του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), το οποίο θα αποτελέσει το νέο εργαλείο διασταύρωσης των στοιχείων των αγροτικών εκτάσεων.
Το νέο ψηφιακό μητρώο θα συνδέει τα δεδομένα του Ε9, του Κτηματολογίου και του ΟΣΔΕ, με στόχο να επιβεβαιώνεται τόσο η ιδιοκτησία όσο και η χρήση κάθε αγροτεμαχίου πριν από την καταβολή των αγροτικών ενισχύσεων.
Σύμφωνα με τον νέο προγραμματισμό, η πρώτη φάση λειτουργίας του ΜΙΔΑ μετατίθεται για την περίοδο από τον Αύγουστο έως τον Οκτώβριο του 2026, με πρώτη προτεραιότητα τα αγροτεμάχια. Οι ιδιοκτήτες θα κληθούν να συγκρίνουν τα στοιχεία που εμφανίζονται στις τρεις διαφορετικές βάσεις δεδομένων και να διορθώσουν τυχόν αποκλίσεις πριν ολοκληρωθούν οι διασταυρώσεις.
Τα προβλήματα του Κτηματολογίου δημιουργούν αβεβαιότητα
Ο Άλκης Κωνσταντόπουλος εκτιμά ότι στην πράξη η διαδικασία αυτή θα αποδειχθεί ιδιαίτερα δύσκολη, ειδικά σε περιοχές όπως η Ηλεία, όπου λειτουργεί πλέον το Κτηματολόγιο αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν εκκρεμότητες με τους δασικούς χάρτες.
Όπως εξηγεί, σε πολλές περιπτώσεις έχουν αφαιρεθεί εκτάσεις από τις ιδιοκτησίες επειδή εμφανίζονται να εμπλέκονται με δασικές εκτάσεις, ενώ αρκετές ενστάσεις δεν έχουν ακόμη εξεταστεί.
Έτσι, δημιουργείται το φαινόμενο το ίδιο αγροτεμάχιο να εμφανίζεται με διαφορετική έκταση στο Κτηματολόγιο, διαφορετική στο Ε9 και διαφορετική στο ΟΣΔΕ.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που περιγράφει. Αγροτεμάχιο δέκα στρεμμάτων μπορεί να έχει δηλωθεί κανονικά τόσο στο Ε9 όσο και στο ΟΣΔΕ, αλλά στο Κτηματολόγιο να εμφανίζεται ως οκτώ στρέμματα επειδή δύο στρέμματα έχουν ενταχθεί σε δασικό χαρακτηρισμό, χωρίς να έχει ακόμη ολοκληρωθεί η εξέταση της σχετικής ένστασης.
Κίνδυνος καθυστερήσεων στις επιδοτήσεις
Σύμφωνα με τον ίδιο, όταν ξεκινήσουν οι υποχρεωτικές διασταυρώσεις μέσω του ΜΙΔΑ, τέτοιες αποκλίσεις είναι πιθανό να μπλοκάρουν μεγάλο αριθμό αιτήσεων.
Ο υπεύθυνος του ΚΕΑ Πύργου εκφράζει την ανησυχία ότι οι παραγωγοί με εκκρεμότητες στο Κτηματολόγιο ή στους δασικούς χάρτες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν σημαντικές καθυστερήσεις στις πληρωμές των ενισχύσεων, μέχρι να επιλυθούν όλες οι διαφορές μεταξύ των μητρώων.
Πιθανές αλλαγές στο χρονοδιάγραμμα των πληρωμών
Η μετάθεση της έναρξης λειτουργίας του ΜΙΔΑ αναμένεται να επηρεάσει συνολικά το χρονοδιάγραμμα του ΟΣΔΕ για το 2026 και, κατ’ επέκταση, την καταβολή της βασικής ενίσχυσης.
Με βάση τον αρχικό σχεδιασμό, οι παραγωγοί που θα υπέβαλλαν έγκαιρα τις δηλώσεις τους θα λάμβαναν την προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης τον Οκτώβριο, ενώ οι υπόλοιποι μετά τα τέλη Νοεμβρίου.
Ωστόσο, η καθυστέρηση στην ενεργοποίηση του νέου μητρώου καθιστά πλέον ιδιαίτερα πιθανή την αναθεώρηση του χρονοδιαγράμματος, με τις προκαταβολές να μετατίθενται σε μεταγενέστερο χρόνο, έως ότου ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες διασταυρώσεις μεταξύ Ε9, Κτηματολογίου και ΟΣΔΕ.
Το αποτέλεσμα είναι ότι τόσο οι φορείς υποβολής όσο και οι παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας. Από τη μία πλευρά ζητούνται άμεσες διευκρινίσεις για το νέο καθεστώς ευθυνών, και από την άλλη, η εφαρμογή του ΜΙΔΑ δημιουργεί μια νέα, σύνθετη διαδικασία ελέγχων, η οποία ενδέχεται να επηρεάσει την ομαλή εξέλιξη του ΟΣΔΕ και τον χρόνο καταβολής των αγροτικών ενισχύσεων.
