Έντονη ανησυχία επικρατεί στον αγροτικό κόσμο της Ηλείας, καθώς ένα μεγάλο μέρος των παραγωγών κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπο με περικοπές ή και αποκλεισμό από τις επικείμενες πληρωμές των ενισχύσεων εξαιτίας προβλημάτων που προέκυψαν από το σύστημα monitoring του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και από τις εκκρεμότητες που παραμένουν σε ζητήματα ταυτοποίησης των αγροτεμαχίων και των στοιχείων ιδιοκτησίας.
Όπως επισημαίνει ο υπεύθυνος του ΚΕΑ Πύργου, Άλκης Κωνσταντόπουλος, το πρόβλημα ξεκίνησε από τους δορυφορικούς ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του συστήματος παρακολούθησης των καλλιεργειών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχαν προκύψει από τον πρώτο έλεγχο, πριν από τα Χριστούγεννα, περισσότερα από ένα εκατομμύριο αγροτεμάχια σε πανελλαδικό επίπεδο εμφάνισαν ασυμφωνίες, καθώς ο δορυφόρος δεν αναγνώριζε τις καλλιέργειες που είχαν δηλωθεί στις αιτήσεις των παραγωγών.
Ωστόσο, όπως τονίζει, σε πολλές περιπτώσεις οι δηλώσεις των παραγωγών ήταν απολύτως ορθές και τα αγροτεμάχια πράγματι καλλιεργούνταν με τις καλλιέργειες που είχαν δηλωθεί. Παρ’ όλα αυτά, το σύστημα τα χαρακτήρισε ως προβληματικά, με αποτέλεσμα να απαιτείται πρόσθετη διαδικασία τεκμηρίωσης.
Η εφαρμογή φωτογραφιών και οι δυσκολίες των παραγωγών
Η μοναδική δυνατότητα που δόθηκε στους παραγωγούς για να αποδείξουν την ύπαρξη των καλλιεργειών ήταν η χρήση ειδικής εφαρμογής του ΟΠΕΚΕΠΕ μέσω κινητού τηλεφώνου. Μέσω αυτής έπρεπε να ληφθούν γεωεντοπισμένες φωτογραφίες, οι οποίες περιλαμβάνουν τις ακριβείς συντεταγμένες του αγροτεμαχίου και λειτουργούν ως αποδεικτικό στοιχείο για την πραγματική κατάσταση στο χωράφι.
Η διαδικασία αυτή ξεκίνησε τον Δεκέμβριο για περιορισμένο αριθμό αγροτεμαχίων και για πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Τότε οι σχετικοί κωδικοί είχαν σταλεί στα ΚΥΔ και μέσω αυτών οι παραγωγοί ενημερώθηκαν με γραπτά μηνύματα ώστε να προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες.
Μετά την αλλαγή διοικητικού πλαισίου και το πέρασμα του ΟΠΕΚΕΠΕ υπό την εποπτεία της ΑΑΔΕ, οι σχετικοί κωδικοί στάλθηκαν απευθείας στους παραγωγούς μέσω μηνυμάτων. Ωστόσο, σημαντικός αριθμός δικαιούχων είτε δεν αντιλήφθηκε εγκαίρως τα μηνύματα είτε δεν ενημερώθηκε επαρκώς για τη διαδικασία που έπρεπε να ακολουθήσει.
Η πίεση που ασκήθηκε από φορείς και ΚΥΔ οδήγησε τελικά στο άνοιγμα του συστήματος για δεύτερη φορά πριν από περίπου δέκα ημέρες, ώστε να δοθεί νέα ευκαιρία υποβολής φωτογραφιών. Όμως και αυτή η περίοδος συνοδεύτηκε από σημαντικά προβλήματα.
Τεχνικές δυσλειτουργίες και αμφισβήτηση της αξιοπιστίας του συστήματος
Σύμφωνα με τον κ. Κωνσταντόπουλο, πολλοί παραγωγοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με τεχνικά εμπόδια κατά τη διαδικασία λήψης των φωτογραφιών. Σε αρκετές περιπτώσεις η εφαρμογή δεν επέτρεπε τη λήψη φωτογραφιών, ενώ σε πολλές αγροτικές περιοχές το αδύναμο σήμα κινητής τηλεφωνίας καθιστούσε αδύνατη την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Παράλληλα, σοβαρά ερωτήματα προκαλεί και η ακρίβεια του ίδιου του συστήματος αναγνώρισης. Παραγωγοί με πολυετείς καλλιέργειες, όπως ελιές, πορτοκαλιές και σταφίδα, διαπίστωσαν ότι το monitoring αμφισβητούσε ακόμη και καλλιέργειες που βρίσκονται επί χρόνια στα ίδια αγροτεμάχια.
Το γεγονός αυτό δημιουργεί εύλογες απορίες σχετικά με την αξιοπιστία των αλγορίθμων και των δορυφορικών ελέγχων, καθώς οι παραγωγοί καλούνται να αποδείξουν κάτι που στην πράξη είναι ορατό και γνωστό εδώ και πολλά χρόνια.
Το αδιέξοδο με το ΑΤΑΚ και τις διορθώσεις ιδιοκτησίας
Ένα δεύτερο μεγάλο ζήτημα αφορά τις ασυμφωνίες μεταξύ των στοιχείων που είναι καταχωρημένα στο Ε9 και εκείνων που έχουν δηλωθεί στο ΟΣΔΕ, κυρίως σε ό,τι αφορά το ΑΤΑΚ και τις εκτάσεις των αγροτεμαχίων.
Παρά τις προσδοκίες ότι θα δινόταν η δυνατότητα πραγματοποίησης διορθώσεων για προφανή και ακούσια λάθη, το σύστημα δεν επέτρεψε ουσιαστικές μεταβολές στα στοιχεία ιδιοκτησίας.
Έτσι, πολλές περιπτώσεις που θα μπορούσαν να τακτοποιηθούν με μια απλή διορθωτική ενέργεια παραμένουν εκκρεμείς, δημιουργώντας νέους κινδύνους αποκλεισμού από τις πληρωμές.
Όπως εκτιμά ο υπεύθυνος του ΚΕΑ Πύργου, οι παρεμβάσεις που τελικά κατέστη δυνατό να πραγματοποιηθούν δεν ξεπέρασαν το 5% των πραγματικών προβλημάτων που υπάρχουν στις δηλώσεις.
Όταν η αμφιβολία λειτουργεί εις βάρος του παραγωγού
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και ο τρόπος αξιολόγησης των φωτογραφιών που υποβάλλονται από τους παραγωγούς.
Σύμφωνα με τη διαδικασία, υπάρχουν τρία πιθανά αποτελέσματα: αποδοχή της φωτογραφίας, απόρριψη ή διατύπωση αμφιβολίας από τον ελεγκτή.
Το πρόβλημα, όπως υποστηρίζει ο κ. Κωνσταντόπουλος, είναι ότι στις περιπτώσεις αμφιβολίας το αποτέλεσμα λειτουργεί υπέρ του ΟΠΕΚΕΠΕ και όχι υπέρ του παραγωγού. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και όταν η καλλιέργεια φαίνεται στη φωτογραφία, η ύπαρξη οποιασδήποτε επιφύλαξης από τον ελεγκτή μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της ενίσχυσης.
Πρόκειται για μια πρακτική που, σύμφωνα με τους παραγωγούς, ανατρέπει τη βασική αρχή της ίσης μεταχείρισης και δημιουργεί ένα αίσθημα ανασφάλειας σε όσους έχουν ήδη συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις του συστήματος.
Το μεγάλο αδιέξοδο των μονοετών καλλιεργειών
Ακόμη πιο σύνθετη εμφανίζεται η κατάσταση για τις μονοετείς καλλιέργειες του 2025, όπως το βαμβάκι, τα τριφύλλια και άλλες καλλιέργειες.
Σήμερα πολλά από αυτά τα αγροτεμάχια έχουν ήδη οργωθεί ή έχουν σπαρεί με διαφορετική καλλιέργεια για τη νέα καλλιεργητική περίοδο. Ως εκ τούτου, οι παραγωγοί αδυνατούν να αποδείξουν μέσω φωτογραφίας τι υπήρχε στο χωράφι πριν από έναν χρόνο.
Το ερώτημα που τίθεται είναι πώς μπορεί να τεκμηριωθεί μια καλλιέργεια η οποία έχει ήδη ολοκληρώσει τον κύκλο της και δεν είναι πλέον ορατή στο χωράφι. Για τους παραγωγούς αυτούς, η διαδικασία μοιάζει πρακτικά αδύνατο να ολοκληρωθεί με επιτυχία.
Φόβοι για νέες απώλειες πληρωμών
Το σύνολο των παραπάνω προβλημάτων δημιουργεί έντονο προβληματισμό ενόψει των επόμενων καταβολών που αφορούν υπόλοιπα της βασικής ενίσχυσης, της αναδιανεμητικής, καθώς και συνδεδεμένες ενισχύσεις για αραβόσιτο, βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα, κτηνοτροφικά φυτά και άλλες ειδικές κατηγορίες δικαιούχων.
Την ίδια στιγμή, το κλίμα επιβαρύνεται περαιτέρω από τα ειδοποιητήρια για επιστροφές αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών που έχουν ήδη φτάσει σε παραγωγούς, προκαλώντας πρόσθετη οικονομική και ψυχολογική πίεση.
Όπως επισημαίνεται από όσους ασχολούνται με τον πρωτογενή τομέα, αν δεν υπάρξουν άμεσα πρόσθετες δυνατότητες διορθώσεων και πιο ευέλικτοι τρόποι τεκμηρίωσης των καλλιεργειών, σημαντικός αριθμός παραγωγών κινδυνεύει να βρεθεί εκτός πληρωμών, όχι επειδή δεν καλλιέργησε ή δήλωσε λανθασμένα τα αγροτεμάχιά του, αλλά επειδή αδυνατεί να αποδείξει σήμερα αυτό που καλλιεργούσε χθες.
