Σε ένα σκηνικό έντονης πίεσης και αβεβαιότητας εξελίσσεται και φέτος η καλλιεργητική περίοδος για την πατάτα στην Ηλεία, με τους παραγωγούς να βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα εκρηκτικό μείγμα υψηλού κόστους, μειωμένων αποδόσεων και κατάρρευσης των τιμών. Κοινός παρονομαστής στις καταγγελίες τους, οι μαζικές εισαγωγές πατάτας από τρίτες χώρες, κυρίως από την Αίγυπτο, που όπως υποστηρίζουν, έχουν κατακλύσει την αγορά, αφήνοντας το εγχώριο προϊόν χωρίς διέξοδο.
Η εικόνα που μεταφέρεται από τα συσκευαστήρια και τα χωράφια της Ηλείας είναι ενδεικτική της κατάστασης. Η πρώτη πατάτα της χρονιάς έχει ήδη βγει στην αγορά, ωστόσο οι τιμές αντί να ενισχυθούν όπως παραδοσιακά συμβαίνει στην αρχή της σεζόν κινούνται καθοδικά.
Ο Σωτήρης Μητσόπουλος, μέλος του Δ.Σ. Αγροτικού Συλλόγου Καρδαμά και της ΟΑΣΗ, περιγράφει με δραματικούς όρους την κατάσταση:
«Βρισκόμαστε στα συσκευαστήρια του Κωνσταντίνου Σκλάβου, του πρώτου παραγωγού που έβγαλε φέτος πατάτες στην Ηλεία. Οι περισσότεροι είμαστε ακόμη στη μέση της καλλιέργειας και οι πατάτες μας θα βγουν στο τέλος του μήνα. Παρ’ όλα αυτά, βλέπουμε ήδη τις τιμές να καταρρέουν. Το κόστος παραγωγής ξεπερνά τα 1.400 ευρώ το στρέμμα, ένα τεράστιο ποσό που δεν καλύπτεται με τις σημερινές τιμές».
Όπως τονίζει, η αύξηση του κόστους σε λιπάσματα, φυτοπροστατευτικά και κυρίως στο πετρέλαιο έχει εκτοξεύσει τα έξοδα, ενώ απουσιάζουν ουσιαστικά μέτρα στήριξης. «Η κυβέρνηση δεν προχώρησε καν στην κατάργηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο, κάτι που θα μπορούσε να δώσει ανάσα. Το αποτέλεσμα είναι πολλοί παραγωγοί να αφήνουν χωράφια ακαλλιέργητα», επισημαίνει.
Την ίδια στιγμή, οι εισαγωγές, κυρίως αιγυπτιακής πατάτας, δημιουργούν συνθήκες ασφυξίας στην αγορά. Σύμφωνα με τους παραγωγούς, μεγάλο ποσοστό της πατάτας που διακινείται στις κεντρικές αγορές και τις λαϊκές είναι εισαγόμενο προϊόν, σε σημαντικά χαμηλότερες τιμές.
«Οι παραγωγοί είναι απροστάτευτοι μπροστά σε αυτόν τον τυφώνα. Οι εισαγωγές είναι αθρόες και ανεξέλεγκτες», σημειώνει ο κ. Μητσόπουλος, αποδίδοντας ευθύνες τόσο στην εθνική πολιτική όσο και στο ευρωπαϊκό πλαίσιο που επιτρέπει όπως λέει την ανεμπόδιστη είσοδο αγροτικών προϊόντων από τρίτες χώρες.
Στο ίδιο μήκος κύματος και ο παραγωγός Κωνσταντίνος Σκλάβος, που ήδη έχει ξεκινήσει τη συγκομιδή. Περιγράφει μια χρονιά με έντονα προβλήματα εξαιτίας της κακοκαιρίας, αλλά και μια αγορά που επιδεινώνεται μέρα με τη μέρα:
«Ξεκινήσαμε με μια σχετική αισιοδοξία, καθώς οι παραγωγές ήταν μειωμένες και οι τιμές καλύτερες. Όμως καθημερινά πέφτουν κατά 2 έως 5 λεπτά και πλέον έχουν φτάσει στα 0,40 ευρώ το κιλό. Με τέτοιες τιμές δεν καλύπτουμε ούτε τα έξοδα».
Όπως εξηγεί, το κόστος στη δική του καλλιέργεια αγγίζει τα 1.500 ευρώ ανά στρέμμα, ενώ η τιμή που θα επέτρεπε βιωσιμότητα θα έπρεπε να κυμαίνεται τουλάχιστον μεταξύ 0,50 και 0,60 ευρώ το κιλό.
«Το προϊόν μας είναι ποιοτικά εξαιρετικό, όχι μόνο στην Ηλεία αλλά και σε περιοχές όπως η Μεσσηνία και η Αχαΐα. Παρ’ όλα αυτά, δεν υπάρχει ζήτηση, γιατί οι εισαγόμενες πατάτες πωλούνται σχεδόν στη μισή τιμή», τονίζει.
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, οι έντονες βροχοπτώσεις της φετινής περιόδου επηρέασαν αρνητικά τις αποδόσεις, περιορίζοντας την παραγωγή. Το αποτέλεσμα είναι διπλό πλήγμα. Λιγότερο προϊόν και χαμηλότερες τιμές.
Η συνολική εικόνα οδηγεί, όπως λένε οι ίδιοι οι παραγωγοί, σε σταδιακή εγκατάλειψη της καλλιέργειας. «Κάθε χρόνο μειώνουμε τις εκτάσεις, γιατί απλά δεν βγαίνουμε», σημειώνει ο κ. Σκλάβος, αποτυπώνοντας μια τάση που απειλεί τη βιωσιμότητα ενός δυναμικού κλάδου για την τοπική οικονομία.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι αγρότες αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων κινητοποιήσεων, θεωρώντας ότι μόνο μέσω συλλογικής πίεσης μπορούν να διεκδικήσουν ουσιαστικά μέτρα στήριξης και ελέγχου της αγοράς.
Το ερώτημα που παραμένει είναι αν η πατάτα της Ηλείας, ένα προϊόν με αναγνωρισμένη ποιότητα θα καταφέρει να αντέξει απέναντι σε έναν ανταγωνισμό που, όπως υποστηρίζουν οι παραγωγοί, δεν διεξάγεται με ίσους όρους.
