Η ορεινή Ηλεία, μια περιοχή με μακρόχρονη παράδοση στην κτηνοτροφία, μοιάζει σήμερα να περνά τη μεγαλύτερη κρίση της ιστορίας της. Οι κτηνοτρόφοι των απομακρυσμένων αυτών περιοχών, δεν βιώνουν απλώς οικονομική πίεση, βιώνουν συνθήκες εγκατάλειψης, αδικίας και καθημερινής εξαθλίωσης, που σταδιακά διαλύουν τον παραγωγικό ιστό των χωριών τους.
Μαρτυρίες από επαγγελματίες κτηνοτρόφους της περιοχής, στο Gaia365.gr κάνουν λόγο για ένα σκηνικό που θυμίζει περισσότερο συνεχή προσπάθεια επιβίωσης, παρά επαγγελματική δραστηριότητα.
Πτώση της τιμής του γάλακτος: “Ο κόπος δεν πληρώνεται πια”
Κεντρικό πρόβλημα αποτελεί η σταθερή και ανησυχητική πτώση της τιμής του γάλακτος. Οι κτηνοτρόφοι πουλούν σήμερα πρόβειο γάλα με μόλις 1,30 έως 1,50 ευρώ το κιλό και γίδινο με 0,81 έως 0,90 ευρώ. Οι τιμές αυτές όπως επισημαίνουν δεν είναι ικανές να καλύψουν ούτε το κόστος παραγωγής που συνεχώς αυξάνεται.
Ο Παναγιώτης Αβράμης από τη Λαμπεία εξηγεί:
«Οι τιμές στο γάλα έχουν μόνιμα καθοδική πορεία. Πέρυσι ήταν στο 1,40 κατά μέσο όρο και φέτος πάει στο 1,30 ευρώ .
Παράλληλα τα έξοδα μας έχουν αυξηθεί κατακόρυφα. Οι ζωοτροφές, το ρεύμα, τα πετρέλαια έχουν αυξηθεί πάρα πολύ. Το ρεύμα πριν τρία χρόνια μας στοίχιζε για παράδειγμα 100 ευρώ το μήνα και τώρα έχει φτάσει στα 300 ευρώ. Είναι τεράστιες οι αυξήσεις. Είναι διπλές οι απώλειες αν λάβουμε υπόψη μας, πόσο πολύ έχει ανέβει το κόστος και πόσο πολύ έχει κατέβει τιμή του γάλακτος».
Παρόμοια εικόνα δίνει και ο Κωνσταντίνος Σίνος από το Αντρώνι:
«Η τιμή έχει πέσει 25% σε σχέση με πέρυσι. Αν δεν είχαμε την Ένωση Καλαβρύτων, που δίνει καλύτερες τιμές θα ήμασταν τελείως απροστάτευτοι. Οι άλλοι όμως τι κάνουν».
Δυσθεώρητο το κόστος παραγωγής
Η ραγδαία αύξηση στις τιμές της ενέργειας, των ζωοτροφών και των καυσίμων έχει φέρει τους κτηνοτρόφους σε απόλυτο αδιέξοδο. Όπως λέει ο Θοδωρής Τσιγγάνος:
«Η τιμή στο γάλα έπεσε 20-25 λεπτά. Οι ζωοτροφές όμως δεν έπεσαν καθόλου. Πληρώνουμε 300 ευρώ ρεύμα όταν πριν ήταν κάτω από 90 ευρώ . Και η επιδότηση πέφτει κι αυτή χρόνο με τον χρόνο».
Ο Χρήστος Μπαντούνας από τη Σπαρτουλιά αναφέρει ότι για να θρέψει τα ζώα του, αναγκάζεται να καλλιεργεί, όμως και εκεί τα έξοδα έχουν ξεφύγει:
«Τα λιπάσματα, τα πετρέλαια, όλα ανέβηκαν. Η τιμή του γάλακτος πέφτει, το κόστος ανεβαίνει. Ποιος νέος θα κάτσει να ασχοληθεί με αυτή τη δουλειά;»
Χωρίς ρεύμα, χωρίς νερό, χωρίς δρόμους – Χωρίς κράτος
Σε πολλές ορεινές περιοχές, οι βασικές υποδομές είτε δεν υπάρχουν, είτε είναι σε τραγική κατάσταση. Η πρόσβαση στους στάβλους γίνεται με δυσκολία, τα αυτοκίνητα καταστρέφονται, ενώ η έλλειψη ηλεκτροδότησης αναγκάζει πολλούς κτηνοτρόφους να χρησιμοποιούν γεννήτριες με τεράστιο κόστος.
Ο Γιώργος Ζίμπιτας από το Κακοτάρι είναι χαρακτηριστικός:
«Εγώ από την ώρα που γεννήθηκα είμαι αγρότης κτηνοτρόφος.
Όσο περνάνε όμως τα χρόνια τα πράγματα δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο. Η τιμή του γάλακτος ολοένα και πέφτει.
Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή ο κτηνοτρόφος της ορεινής Ηλείας είναι πάρα πολλά.
Δεν υπάρχει δρόμος να φτάσουμε στον στάβλο μας.
Έχουμε κάνει ενέργειες από την πλευρά μας αλλά δεν έχουμε δει καμιά εξέλιξη, με αποτέλεσμα να είναι πολύ δύσκολο να φτάσουμε ακόμα και στα ζώα μας. Οι δρόμοι είναι σε άθλια κατάσταση. Θέλουμε να πάμε το γάλα στον τυροκόμου και αυτό φαίνεται αδύνατο.
Το γάλα δεν μπορούμε να το κατεβάσουμε και το νερό δεν μπορούμε να το ανεβάσουμε για να ποτίσουμε τα πρόβατά μας. Πάνω στα βουνά πήγες δεν υπάρχουν. Νερό πως θα μεταφέρουμε να πιουν τα ζώα; Ρεύμα δεν έχουμε με αποτέλεσμα να αναγκαζόμαστε να αρμέγουμε τα ζώα με τα χέρια και στο τέλος της ημέρας να υποφέρουμε.
Για να βάλω αρμεκτικό μηχάνημα θα πρέπει να χρησιμοποιήσω γεννήτρια που σημαίνει ότι θα εκτοξευτεί το κόστος. Έχουμε με τον αδερφό μου γύρω στα 500 ζώα. Καταλαβαίνετε πόσο δύσκολο είναι να αρμέξουμε μόνοι μας όλα αυτά τα ζώα; Δεν μπορείτε να διανοηθείτε πως είμαστε στο τέλος της ημέρας. Υποφέρουμε κάθε βράδυ» αναφέρει ο κ. Ζίμπιτας.
Ακατάλληλες συνθήκες για παραγωγή – Ο καιρός ως εχθρός
Οι καιρικές συνθήκες δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο την επιβίωση, και την καλλιέργεια ζωοτροφών.
Ο Κώστας Συριόπουλος από την Αγία Κυριακή εξηγεί :
«Δουλεύουμε όλη μέρα, όλοι η οικογένεια και κινδυνεύουμε να τα βγάλουμε πέρα. Γιατί απέναντί μας είναι και οι τιμές αλλά και οι καιρικές συνθήκες. Εμείς πάλι για να μπορούμε να παράγουμε μόνοι μας τις ζωοτροφές μας δεν μπορούμε γιατί δεν έχουμε ποτιστικά χωράφια για να μπορέσουμε να σπείρουμε καλαμπόκια και τριφύλλια. Οπότε αναγκαστικά πρέπει να αγοράζουμε ή να περιμένουμε τις καιρικές συνθήκες για να σπείρουμε βρώμη ή κριθάρι αν βρέξει. Πέρυσι μας έκανε το καλό και έβρεξε τον Νοέμβριο και έγιναν το Μάρτιο. Όλο τον καιρό είχαμε τα πρόβατα μέσα κλεισμένα και τα ταΐζαμε. Με αποτέλεσμα να ανέβουν κατακόρυφα όλα τα έξοδα, να τριπλασιαστούν χωρίς την παραμικρή βοήθεια από κανέναν».
Καμία στήριξη – Οι επιδοτήσεις «πέφτουν» και η αδικία θεριεύει
Οι επιδοτήσεις, που κάποτε έδιναν ανάσα, σήμερα είναι είτε μειωμένες είτε καταλήγουν σε λάθος χέρια όπως έδειξαν οι πρόσφατες εξελίξεις που είδαν το φως της δημοσιότητας, με την αγανάκτηση των κτηνοτρόφων είναι έκδηλη.
Ο κ. Ζίμπιτας δηλώνει με οργή:
«Βλέπουμε όλα αυτά που συμβαίνουν με τις επιδοτήσεις τις παράνομες και αγανακτούμε. Άλλοι δεν έχουν ζώα και πληρώνονται κι εμείς υποφέρουμε πραγματικά και δεν έχουμε καμία βοήθεια. Μετά αν καταφέρουμε και βγάλουμε εμείς κάποιο κέρδος θα μας το πάρει εφορία. Και άντε πάλι από την αρχή, με τόσο κόπο χωρίς ένα μικρό κέρδος».
Το ίδιο επισημαίνει και ο Γιάννης Σταθόπουλος από την Αγία Τριάδα:
« Εγώ ασχολούμαι μόνο με την κτηνοτροφία έχω περίπου 200 ζώα και πρέπει να ζήσω την οικογένειά μου από αυτό το επάγγελμα. Καταλαβαίνετε όμως ότι όταν όλα ανεβαίνουν πάρα πολύ δύσκολα τα βγάζεις πέρα. Το κόστος των ζωοτροφών έχει αυξηθεί πάρα πολύ, εμείς καλλιεργούμε καλαμπόκι και τριφύλλι για τα ζώα μας. Συμφέρει λίγο καλύτερα από το να αγοράζω. Μειώνεις λίγο το κόστος. Βέβαια και τα λιπάσματα έχουν ανέβει πολύ. Δεν έχουμε καμία στήριξη από το κράτος αν και είμαστε σε ορεινές μειονεκτικές περιοχές. Δεν υπάρχει κανένα κίνητρο να μείνει κάποιος πλέον εδώ. Για να κρατήσουμε τα χωριά μας ζωντανά, να έρθουν νέες οικογένειες χρειάζονται κίνητρα τα οποία δεν δίνονται. Ο νέος κόσμος φεύγει. Η ζωή έχει ακριβύνει πάρα πολύ, τα έσοδά μας μειώνονται συνεχώς και ο κτηνοτρόφος αδυνατεί πλέον να συντηρήσει την οικογένειά του από τα χρήματα που βγάζει. Η δουλειά μας είναι πολύ σκληρή, τα ζώα σε θέλουν όλη μέρα, κάθε μέρα, τις γιορτές, πάντα!
Ο κτηνοτρόφος δεν έχει καμία βοήθεια. Αν συνεχίσουμε έτσι, δεν θα μείνει κανείς».
Ένα επάγγελμα χωρίς μέλλον – Μια ύπαιθρος που αδειάζει
Η σκληρή δουλειά, οι θυσίες, η επίπονη φροντίδα των ζώων, όλα αυτά δεν αποδίδουν πια. Οι κτηνοτρόφοι δεν βλέπουν κέρδος, δεν βλέπουν προοπτική. Βλέπουν μόνο κούραση, χρέη και απογοήτευση.
Όπως λέει ο κ. Σταθόπουλος:
«Η δουλειά μας δεν έχει γιορτές, δεν έχει διακοπές. Όμως αντί να μας στηρίζουν, μας διαλύουν. Οι μόνοι που βγάζουν λεφτά είναι οι μεσάζοντες. Παίρνουν από εμάς φτηνά και πουλάνε στον καταναλωτή πανάκριβα. Αυτό είναι άδικο για όλους».
Ανάγκη άμεσης κρατικής παρέμβασης πριν χαθούν όλα
Οι φωνές των κτηνοτρόφων της ορεινής Ηλείας ενώνονται και όλοι συμφωνούν και τονίζουν την άμεση ανάγκη στήριξης από την πολιτεία για δίκαιες τιμές στο γάλα και τα προϊόντα τους, επείγουσα ενίσχυση των επιδοτήσεων στους πραγματικούς παραγωγούς, υποδομές (δρόμους, ρεύμα, νερό) που να επιτρέπουν τη συνέχιση της δραστηριότητας αλλά και κίνητρα για τους νέους να μείνουν στον τόπο τους.
Αν δεν υπάρξει παρέμβαση, όπως χαρακτηριστικά υπογραμμίζουν η ορεινή Ηλεία θα σιγήσει, όχι μόνο παραγωγικά, αλλά και δημογραφικά. Και μαζί της θα χαθεί ένας κόσμος που κρατά ακόμα ζωντανή τη βαθύτερη σχέση του ανθρώπου με τη γη και τα ζώα.
